Tái cơ cấu nền kinh tế: Đột phá tư duy và tổ chức thực hiện

05/10/2012 08:05:00

Chủ đề chính của Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2012 là tái cơ cấu nền kinh tế, theo TS. Võ Trí Thành - Phó Viện trưởng- Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế Trung ương, cải cách triệt để hệ thống ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước và đầu tư công để thay đổi cách thức luân chuyển, phân bổ nguồn vốn hiệu quả hơn.

CôngThương - Tái cơ cấu là vấn đề nóng, vậy theo ông bản chất của lần này là gì?

Câu chuyện ngôn từ ở đây khá thú vị. Có người nói, tái cơ cấu có nghĩa là từ xưa đến nay làm sai hết, bây giờ phải đập đi làm lại. Nhưng có người cho rằng, tái cơ cấu là thường xuyên, liên tục và có thể bây giờ làm mạnh mẽ và triệt để hơn.

TS. Võ Trí Thành- Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế Trung ương

Chúng ta nên thẳng thắn nhìn nhận, Việt Nam cần cải cách mạnh, triệt để 3 lĩnh vực đang làm méo mó phân bổ nguồn lực: Hệ thống tài chính ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) và đầu tư công. Đây không phải là tất cả nhưng rất quan trọng để thay đổi cách thức luân chuyển và phân bổ nguồn vốn hiệu quả hơn. Đó chính là bản chất của tái cấu trúc lần này và đằng sau là cải cách triệt để và mạnh mẽ.

Vậy đâu là điểm đột phá cho cải cách mạnh và triệt để?

Thực hiện mục tiêu trên có 3 vấn đề lớn: Một là, tư duy. Hai là, chính sách và biện pháp. Ba là, quy trình làm và thể chế đi kèm: Tổ chức, lộ trình, ưu tiên trước sau, thời điểm. Nhưng trên thực tế, không phải cái gì cũng theo khoa học mà rất nhiều lúc phải sử dụng nghệ thuật. Tôi cho rằng, thời điểm này cần đột phá về tư duy và tổ chức thực hiện. Đây đang là 2 “thành trì” và cũng là hai cái khó nhất ở Việt Nam.

Ông nhận định như thế nào về Đề án tái cấu trúc DNNN?

Đề án có nhiều điểm tích cực. Thứ nhất, số tập đoàn giảm mạnh, chỉ giữ lại từ 5-7 đơn vị, thuộc các lĩnh vực: Khai thác dầu khí, viễn thông, điện lực… Thứ hai, từ nay đến năm 2015, theo lộ trình, khoảng 700 DNNN trong số 1.300 DNNN hiện nay sẽ được cổ phần hóa.

Thứ ba,cổ phần hóa lần này phải thực sự thay đổi cách thức làm ăn, quản trị của DNNN và một trong những vấn đề cơ bản đó là có đối tác chiến lược mạnh về công nghệ, kỹ năng quản lý để lan tỏa sang các DNNN được cổ phần hóa.

Thứ tư,tính minh bạch của DNNN sẽ sớm có văn bản pháp lý quy định. DNNN phải công bố thông tin như DN niêm yết dù chưa lên sàn hay cổ phần hóa.

Dù đã có những điểm tích cực, nhưng nếu chúng ta muốn cải cách mạnh mẽ, triệt để hơn, vẫn còn rất nhiều điều, đặc biệt là nhìn nhận lại vai trò của DNNN.

Vậy vấn đề đặt ra đối với tái cấu trúc DNNN là gì?

Đó là minh bạch hóa thông tin; là quyền sở hữu và đại diện sở hữu. DNNN có hai vấn đề lớn. Một là đạo đức, DNNN là tiền chùa, là nguy khốn sẽ được cứu. Hai là sung đột lợi ích đất nước và lợi ích cá nhân đại diện. Không thể bỏ qua vấn đề quản trị DNNN. Quản trị ở đây không phải là kỹ năng quản trị, mà là cấu trúc quản trị doanh nghiệp.

Theo kế hoạch, từ nay đến năm 2015, các DNNN phải hoàn tất thoái vốn đầu tư ngoài ngành. Tại sao lại đặt mốc năm 2015 mà không phải là 2016?

Tôi cho rằng, thời hạn không phải vấn đề quan trọng. Thời gian 4-5 năm không quá ngắn, cũng không quá dài để các DNNN thoái vốn. Quan trọng hơn, thoái vốn liên quan đến tạo niềm tin vào quá trình cải cách ở Việt Nam, nhất là lòng tin của các nhà đầu tư nước ngoài. Vừa qua, chúng ta làm chưa tốt điều này. Việc tiếp tục cho một số DNNN đầu tư vào các định chế tài chính rất không hay về thị trường.

Chúng ta sẽ xử lý những tập đoàn bên bờ vực phá sản như nào?

Nhà nước cải tổ các định chế, cấu trúc lại các DNNN sẽ phải xử lý những doanh nghiệp bên bờ phá sản như Vinashin. Cơ cấu lại có thể phá sản, nhưng cũng có thể vẫn là thương hiệu ấy xây dựng lại từ đầu… Có nhiều cách làm nhưng để tái cơ cấu các tập đoàn này, cần thực hiện 3 nguyên tắc cơ bản.

Thứ nhất,làm sạch bảng cân đối tài sản và xử lý nợ xấu đối với các chủ nợ cũ và mới. Chính những chủ nợ cũ và mới này sẽ là những cổ đông chiến lược. Thứ hai, xây dựng một chiến lược phát triển mới, gắn với đó là cấu trúc quản trị mới với những người đứng đầu mới. Thứ ba, xây dựng cấu trúc quản trị mới theo nguyên tắc của OECD, gắn với minh bạch nợ, tìm kiếm đối tác chiến lược, những chủ nợ mới để đàm phán.

Xin cảm ơn ông!

Hải Vân


PHẢN HỒI