Ngành ngân hàng năm 2010: Căng thẳng lãi suất gây hiệu ứng xấu

30/12/2010 10:00:27

Tiếp tục thực hiện hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp (DN) thuộc các lĩnh vực trọng điểm như nông nghiệp nông thôn, xuất khẩu, đầu tư với những khoản vay trung và dài hạn, thị trường tín dụng những tháng đầu năm 2010 tương đối yên ả.

 CôngThương - Tuy nhiên, diễn biến trên thị trường tiền tệ những tháng cuối năm do tình hình kinh tế có nhiều biến động mà đỉnh cao là cơn sốt đua lãi suất đã khiến ngành ngân hàng rơi vào cảnh “ngồi ghế nóng” trong năm qua.

Thống đốc Nguyễn Văn Giàu tại buổi làm việc cuối tháng 12/2010 với Ủy ban Kinh tế Quốc hội về thực trạng và những giải pháp xung quanh vấn đề lãi suất hiện nay đã khẳng định: "Việc điều hành tiền tệ trong năm qua không trực tiếp gây ra lạm phát, nếu xét về các chỉ số cung ứng tín dụng, phương tiện thanh toán"...

Thông tin từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, đến 31/12/2010 hoạt động tín dụng ước tăng 29,81% so với cuối năm 2009; trong đó: tín dụng VND tăng 25,3%, tín dụng ngoại tệ tăng 49,3%. Nếu trừ hư số do tỷ giá và giá vàng tăng thì tổng dư nợ tăng 27,6%, trong đó: tín dụng VND tăng 25,3% và tín dụng ngoại tệ tăng 37,7%. Tổng phương tiện thanh toán đến 31/12/2010 tăng 25,3% so với cuối năm 2009; huy động vốn tăng 27,2%. Vốn khả dụng bằng VND của các tổ chức tín dụng diễn biến theo xu hướng tương đối ổn định, đảm bảo khả năng thanh toán và yêu cầu dự trữ bắt buộc.

Năm 2010 ghi nhận những cố gắng của NHNN và các ngân hàng thương mại khi thực hiện tốt việc cho vay hỗ trợ lãi suất đối với các dự án trung, dài hạn; kìm chế lãi suất đầu vào để thực hiện cho vay ra ở mức 12%/năm vào những tháng đầu năm theo tinh thần chỉ đạo của Chính phủ. Các chính sách tiền tệ về lãi suất, vàng và ngoại tệ được điều hành khá linh hoạt theo tình hình thị trường. Tuy nhiên, thực tế hoạt động cũng đã nảy sinh nhiều diễn biến phức tạp khiến 2 tháng cuối năm hoạt động của thị trường tín dụng dường như đã có lúc nằm ngoài tầm với của chính sách kinh tế. Lại một lần nữa vấn đề lãi suất thực dương đã được các chuyên gia kinh tế đưa ra.

Thống đốc NHNN cho rằng, lãi suất tăng cao do lạm phát tăng buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất huy động để đảm bảo thực dương. Đồng thuận với việc cần đảm bảo lãi suất thực dương nhưng ở mức nào thì hợp lý, nhiều thành viên của Ủy ban kinh tế Quốc hội đề nghị người đứng đầu ngành ngân hàng làm rõ: trong tình hình hiện nay, mức độ thực dương như thế nào là phù hợp? Có hay không sự nhùng nhằng trong điều hành chính sách tiền tệ giữa Chính phủ và NHNN, dẫn tới việc chưa tuân thủ triệt để nguyên tắc dùng chính sách tiền tệ để kiểm soát lạm phát? Chủ tịch Hội DN vừa và nhỏ Việt Nam, Tiến sỹ Cao Sĩ Kiêm bày tỏ: Trong khi nhiều DN khó khăn, lãi suất cho vay vẫn ở mức cao thì lợi nhuận “khủng” từ các ngân hàng thương mại công bố dịp cuối năm này liệu có quá “chối” so với tình hình chung của nền kinh tế? Theo Thống đốc NHNN, lợi nhuận của các ngân hàng trong thời gian qua phần lớn là do các hoạt động kinh doanh khác, chứ không đơn thuần từ huy động và cho vay truyền thống.

Ngoài ra, lãi suất cho vay cũng chưa phải quá cao so với lãi suất huy độngvà các chi phí duy trì kinh doanh. Người đứng đầu ngành ngân hàng khẳng định: "Trên thực tế, chênh lệch giữa lãi suất huy động và cho vay bình quân của các ngân hàng hiện ở mức 2,5%, giảm nhiều so với những năm trước (trên dưới 4%). Chúng tôi tính toán rằng biên lãi suất này khoảng 2,2-2,5% thì mới đảm bảo an toàn cho hệ thống".

Mặc dù không lên tới đỉnh lãi suất hơn 20% như hồi tháng 6/2008 nhưng diễn biến lãi suất trong 2 tháng cuối năm 2010 lại khá căng thẳng, nhận được sự quan tâm của dư luận và gây ra nhiều phản ứng mạnh trong chính các ngân hàng khiến cơ quan nhà nước phải nhanh tay “dập lửa”. Thống đốc Nguyễn Văn Giàu thừa nhận những căng thẳng về lãi suất thời gian qua đã ảnh hưởng tiêu cực tới đời sống kinh tế khiến các ngân hàng lao vào một cuộc đua huy động bằng những biện pháp không lành mạnh, trong khi doanh nghiệp lao đao vì phải vay vốn với lãi suất cao... Vì để dập tắt cơn sốt nóng trong việc huy động tiền gửi, chỉ trong 3 ngày giữa tháng 12/2010 NHNN đã phải bơm ra 15.000 tỷ đồng để bình ổn thị trường.

Tuy nhiên, NHNN cũng cho biết, sau khi thực hiện cơ chế lãi suất thỏa thuận và cùng với các biện pháp điều hành tiền tệ linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước, lãi suất huy động và cho vay VND của các ngân hàng thương mại giảm dần (mức giảm khoảng 1%). Hiện nay, các ngân hàng đã thực hiện đồng thuận lãi suất huy động VND không vượt quá 14%/ năm; lãi suất cho vay bình quân 15,27%/năm. Lãi suất huy động và cho vay bằng USD tăng khoảng 0,5%/năm so với cuối năm 2009, hiện lãi suất huy động bình quân ở mức 4,08%/năm, lãi suất cho vay bình quân ở mức 6,26%/năm.

Việc thắt chặt hơn đối với cho vay bất động sản, chứng khoán và tiêu dùng cũng như mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2010 ở mức 25% đã khiến thị trường ngân hàng trong năm qua không bị tăng trưởng quá nóng và nợ xấu cũng ở mức độ “vừa phải”. Thống đốc Nguyễn Văn Giàu cho biết, tính đến cuối năm 2010 nợ xấu của hệ thống ngân hàng vào khoảng 2,5%. Tuy nhiên, con số nợ xấu 2,5% này chưa tính số nợ của Tập đoàn Công nghiệp tàu Việt Nam(Vinashin). Được biết, toàn bộ dư nợ của hệ thống ngân hàng đối với Vinashin chỉ dưới 26 nghìn tỷ đồng và hiện đang cơ cấu lại 16 nghìn tỷ đồng. Số này chưa đưa vào nợ xấu, và nếu tính vào thì nợ xấu toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam cũng chỉ tăng 0,7%.

Năm 2011, tín dụng sẽ được thắt chặt hơn so với 2010 khi NHNN đề ra mục tiêu tăng trưởng đối với nền kinh tế tăng khoảng là 23%; tổng phương tiện thanh toán tăng 21-24%. Chính sách tiền tệ sẽ được điều hành theo hướng chủ động, linh hoạt và thận trọng theo nguyên tắc thị trường, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô; lãi suất và tỷ giá được điều hành ở mức phù hợp với các cân đối kinh tế vĩ mô, đảm bảo an toàn hệ thống. Thống đốc Nguyễn Văn Giàu khẳng định, năm 2011 NHNN sẽ điều hành tỷ giá và quản lý ngoại hối theo tín hiệu thị trường, phù hợp với diễn biến lãi suất, cân đối hài hòa cung- cầu ngoại tệ, tăng tính thanh khoản cho thị trường và thúc đẩy xuất khẩu, hạn chế nhập siêu, giảm dần tình trạng đô la hóa trong nền kinh tế. Phối hợp với các bộ, ngành liên quan theo dõi, quản lý chặt chẽ thị trường vàng và thị trường ngoại tệ.

Duy Minh


PHẢN HỒI