Quản lý thị trường vàng: Phép thử “cải lùi”?

30/12/2012 06:31:00

Năm 2012, nhiều chính sách quản lý thị trường vàng của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đưa ra được đánh giá là “bước lùi” khi thiên về những mệnh lệnh hành chính hơn là nắm bắt và xử lý theo quy luật thị trường.

CôngThương - Độc quyền dẫn đến bất ổn

Năm 2012 là năm khá nhiều sóng gió với thị trường vàng, cho dù không chạm đỉnh 49 triệu đồng/lượng như nửa cuối năm 2011 nhưng cũng xấp xỉ 48,5 triệu đồng/lượng vào tháng 10/2012. Cơn sốt trên thị trường vàng không lặp lại cảnh người dân rồng rắn xếp hàng khi giá vàng nhảy múa. NHNN cũng không phải ra tay bình ổn thị trường nhưng lại có nhiều yếu tố “dở khóc, dở cười” khác. Đó là: Việc đưa vàng miếng vào ngành kinh doanh có điều kiện; quyết định lấy SJC là thương hiệu vàng miếng quốc gia; không liên thông giá vàng trong nước với thế giới; đề xuất đánh thuế VAT với vàng để hạn chế “vàng hóa” trong nền kinh tế...

Ở nhiều góc độ, những quyết sách đó có thể làm dịu tình hình thị trường nhất thời, nhưng cũng gây không ít hệ lụy cho doanh nghiệp (DN), cho thị trường, đặc biệt là cho người dân có nhu cầu tích trữ vàng.

Với những quy định ngặt nghèo của Nghị định 24, không phải DN nào cũng đủ điều kiện để tham gia kinh doanh vàng miếng. Rút bớt đầu mối kinh doanh để dễ dàng quản lý thị trường là mong muốn của cơ quan quản lý, nhưng nhiều chuyên gia kinh tế lại cho rằng sẽ nảy sinh yếu tố xin - cho. Được biết, đến cuối tháng 12, NHNN đã tiếp nhận trên 20 hồ sơ của các DN, tổ chức tín dụng xin được cấp phép kinh doanh vàng miếng, nhưng không phải hồ sơ nào cũng được phê duyệt.

Một trong những “cải lùi” của NHNN chính là việc chọn vàng miếng SJC làm thương hiệu độc quyền vàng quốc gia. Thị trường vàng trong nước đã có những phen bấn loạn từ người tiêu dùng và các xử lý mang tính chữa cháy của cơ quan quản lý. Từ chỗ ngang nhau về giá của tất cả các thương hiệu vàng miếng, SJC bỗng “một mình một chợ” với giá cao chót vót. Những ngày cuối cùng của năm 2012, giá vàng trong nước và thế giới chênh tới mức đỉnh: trên 4,5 triệu đồng/lượng, trong khi các thương hiệu vàng khác thu hẹp khoảng cách với giá thế giới với mức chênh chỉ 1- 2 triệu đồng/lượng, thậm chí có thời điểm trong tháng 11 chỉ chênh vài trăm ngàn đồng/lượng, song giá vàng miếng SJC vẫn cao đến mức vô lý.

Xem ra, sự độc quyền của thương hiệu vàng SJC khiến thị trường có quá nhiều bất ổn. Đó là chưa kể việc người dân phát hiện ra vàng SJC mang gửi ngân hàng khi lấy về bị lẫn vàng giả; vàng SJC vỏ cũ bị từ chối giao dịch và phải “các” thêm vài chục ngàn đồng để đi kiểm nghiệm, dập vỏ mới. Vì độc quyền nên đã có những khan hiếm cục bộ trên thị trường vàng, người dân không bán được vàng bị móp méo...; DN phải lách luật, không sản xuất vàng miếng mà quay sang làm nhẫn tròn đủ tiêu chuẩn với trọng lượng lên tới 5 chỉ - loại nhẫn chỉ để tích trữ.

Trước những phản ứng của thị trường, NHNN liên tục phải ban hành các văn bản “chữa cháy” như: Khẳng định giá trị lưu thông của tất cả các loại vàng miếng như nhau; chỉ đạo SJC tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đổi vàng móp méo hoặc dập lại vỏ vàng mới. NHNN cũng đã vài lần phải cho phép SJC dập thêm vàng miếng phục vụ thị trường...

Không biến “vàng chết” thành tiền

Cùng với việc không liên thông giá vàng trong nước và thế giới để người dân “chán” mà quay lưng với vàng, NHNN cũng đang soạn thảo đề án huy động vàng trong dân, nhưng chưa có bước đi cụ thể.

Ông Trần Thanh Hải- Tổng giám đốc Công ty CP đầu tư và kinh doanh vàng Việt Nam (VGB)- bày tỏ: NHNN đánh giá trong dân có khoảng 300- 500 tấn vàng nhưng không có hình thức nào huy động nguồn vốn này, lãng phí quá!

Hiệp hội kinh doanh vàng Việt Nam đã đề nghị NHNN tiếp tục huy động vàng bằng cách phát hành chứng chỉ vàng dài hạn. Quy trình huy động trong dân sẽ phải xây dựng chặt chẽ về nghĩa vụ, quyền lợi của NHNN và ngân hàng thương mại. Sô  vàng huy động được sẽ dùng để thế chấp ở các ngân hàng hoặc tổ chức tài chính nước ngoài, để vay ngoại tệ với lãi suất thấp phục vụ đầu tư các dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Để biến nguồn “vàng chết” đang nằm trong dân thành nguồn tiền phục vụ nền kinh tế, Phó Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng cho hay: Sẽ huy động vàng nhưng không theo nghĩa đơn giản là gửi tiết kiệm vàng. Sau khi các ngân hàng thương mại mua- bán vàng của người dân, rồi muốn bán lại số vàng này, NHNN sẽ mua lại với vai trò người mua- bán cuối cùng; mua vàng khi giá thấp để tăng dự trữ ngoại hối và bán ra với giá cao khi thị trường vàng có biến động bất thường về thanh khoản.

NHNN xác định: Giá vàng trong nước suốt một thời gian dài đến nay vẫn chịu sự tác động mạnh mẽ của việc đầu cơ, chính vì thế, những bước đi trong quản lý thị trường vàng thời gian qua vẫn đang là “phép thử” và kỳ vọng sẽ sớm lập lại trật tự trên thị trường vàng.

Một trong những phép thử “cải lùi” của NHNN chính là việc chọn vàng miếng SJC làm thương hiệu độc quyền vàng quốc gia. Thị trường vàng trong nước đã có những phen bấn loạn từ người tiêu dùng và các xử lý mang tính chữa cháy của cơ quan quản lý.

Duy Minh


PHẢN HỒI