Viện Kinh tế kỹ thuật thuốc lá: Bước tiến dài sau 6 năm chuyển đổi

26/03/2013 13:05:00

Với việc hoàn thành trước thời hạn mục tiêu về doanh thu (trên 100 tỷ đồng/năm) từ hoạt động nghiên cứu, dịch vụ khoa học công nghệ (KHCN) và sản xuất- kinh doanh, Viện Kinh tế kỹ thuật thuốc lá đã được Bộ Công Thương đánh giá là 1 trong 3 đơn vị KHCN thuộc Bộ chuyển sang hoạt động theo mô hình doanh nghiệp KHCN đạt hiệu quả cao.

Sản xuất hạt giống chất lượng cao.

Sản xuất hạt giống chất lượng cao.

CôngThương - Đột phá từ những đề tài nghiên cứu

Trong 6 năm (2007-2012), viện đã thực hiện 129 đề tài, dự án nghiên cứu khoa học các cấp với kinh phí thực hiện khoảng 11 tỷ đồng/năm. Trong số 120 đề tài, dự án đã được hội đồng khoa học các cấp nghiệm thu, viện có tới 34 đề tài đạt xuất sắc, 69 đề tài đạt loại khá... Đặc biệt, cả 2 dự án sản xuấtthử nghiệm cấp nhà nước và cấp bộ đều đã được nghiệm thu đạt xuất sắc. Dự án Sản xuất giống thuốc lá chất lượng cao giai đoạn 2006 – 2010, các nội dung thực hiện hàng năm đều được nghiệm thu đạt loại xuất sắc.

Từ kết quả nghiên cứu lai tạo và chọn lọc các giống thuốc lá thực hiện trong nhiều năm liên tục, lần đầu tiên ở Việt Nam, các cán bộ nghiên cứu của viện đã tạo ra được một số giống thuốc lá mới như: C9-1, VTL5H, GL2, BS2 và VTL81. Với ưu thế vượt trội về năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu một số bệnh đồng ruộng, các giống thuốc lá này đã từng bước được đưa vào sản xuất diện rộng, thay thế dần các giống cũ. Đặc biệt, lần đầu tiên ở Việt Nam, viện đã lai tạo được giống thuốc lá lai bất dục VTL5H và GL2 có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng kháng cao một số loại bệnh hại chính trên đồng ruộng. Dòng TL16 và các tổ hợp lai GL6, GL7 qua khảo nghiệm sản xuất được đánh giá tốt, được ứng dụng sản xuất thử cho các tỉnh phía Bắc.

Cùng với đó, viện đã nghiên cứu và áp dụng thành công phương pháp sản xuất cây giống thuốc lá vàng sấy bằng phương pháp khay lỗ tạo ra cây con khỏe mạnh, chủ động và có giá thành hạ hơn (tiết kiệm tới 70% công lao động) so với phương pháp sản xuất cây con bằng bầu đất. Phương pháp này đã được áp dụng tại các vùng trồng thuốc lanhư: Cao Bằng, Bắc Cạn, Lào Cai, Tây Ninh, Gia Lai... Mỗi năm, hàng nghìn lượt nông dân đã được cán bộ của viện tập huấn về các kỹ thuật canh tác và biện pháp phòng trừ sâu bệnh, góp phần giảm thiểu nhiều rủi ro cho nguời nông dân trồng thuốc lá.

Trong lĩnh vực công nghệ và nghiên cứu sản phẩm thuốc lá mới, viện cũng đã nghiên cứu thành công một số mác thuốc lá theo hướng giảm thiểu các chất độc hại cho người tiêu dùng, đang được ứng dụng sản xuất thử nghiệm trong ngành thuốc lá theo chủ trương của Chính phủ.

Lợi nhuận tăng trưởng trên 50%/năm

Từ những kết quả nghiên cứu khoa học, giaiđoạn 2007-2012, Viện Kinh tế kỹ thuật thuốc lá đã thực hiện tốt công tác sản xuất- kinh doanh với 3 chỉ tiêu: Doanh thu, nộp ngân sách và lợi nhuận đều đạt tăng trưởng cao trên 20%/năm, đặc biệt lợi nhuận tăng trưởng trên 50%/năm. Người lao động được đảm bảo việc làm thường xuyên, thu nhập tăng 20,2%/năm. Công tác đầu tư, xây dựng cơ bản và đầu tư chiều sâu cũng được viện chú trọng. Tổng vốn đầu tư phát triển giai đoạn 2007-2012 là 9,205 tỷ đồng phục vụ cho: Đầu tư mua sắm thiết bị, xây dựng trạm thu mua thuốc lá tại Cao Bằng và các kho thuốc lá tại Bắc Giang, Cao Bằng...

Đặc biệt, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, thích ứng với thị trường ngày càng cạnh tranh quyết liệt, hàng năm, viện thực hiện tốt việc duy trì và cải tiến hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2008 trong toàn viện và ISO /IEC 17025 tại Phòng Phân tích; đầu tư thêm trang thiết bị nghiên cứu, cơ sở vật chất; đào tạo nâng cao nghiệp vụ đội ngũ cán bộ khoa học chuyên môn.

Ngoài ra, với việc được chủ động trong công tác tổ chức, cán bộ như: Tuyển dụng, đào tạo, bổ nhiệm, miễn nhiệm, điều động, luân chuyển, tự chủ trong hoạt động nghiên cứu khoa học, gắn kết quả nghiên cứu với sản xuất - kinh doanh..., tính tự chủ của viện và các chi nhánh được nâng cao. Các đề tài nghiên cứu khoa học được thực hiện thông qua các hợp đồng kinh tế nên tăng cường được tính pháp lý và đạt hiệu quả cao hơn.

Cần đánh giá đúng hơn về hiệu quả hoạt động

Hiện tại, trong tổng nguồn vốn chusở hữu của viện là 32 tỷ đồng thì có trên 50% nguồn vốn thuộc các tài sản cố định dùng cho hoạt động KHCN, không trực tiếp tạo ra giá trị gia tăng nhưng vẫn phải tính khấu hao tài sản cố định, dẫn đến tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu thấp, không phản ánh hết được hiệu quả hoạt động của việc sử dụng vốn chủ sở hữu.

Một số tồn tại cần được tháo gỡ

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, theo ông Nguyễn Đình Trường- Viện trưởng Viện Kinh tế kỹ thuật thuốc lá, năm 2006, viện được thí điểm chuyển đổi thành doanh nghiệp KHCN, hoạt động theo loại hình Công ty TNHH một thành viên theo Quyết định số 206/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, viện chuyển đổi hoạt động theo loại hình mới trước khi Nghị định số 80/2007/NĐ-CP về doanh nghiệp KHCN được áp dụng nên chưa được hưởng ưu đãi theo nghị định trên.

Bên cạnh đó, thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định 96/2010/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung Nghị định 115/2005/NĐ-CP, Nghị định số 80/2007/NĐ-CP vẫn chưa được ban hành, nên việc hoàn thiện hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp KHCN cũng gặp vướng mắc.

Mặt khác, vì một số kết quả nghiên cứu của viện đều là kết quả của các đề tài thực hiện trong nhiều năm thuộc cấp nhà nước, cấp bộ và cấp tổng công ty nên viện cũng gặp khó khăn trong việc xác nhận quyền sử dụng hoặc quyền sở hữu kết quả KHCN, dẫn đến việc xin cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp KHCN gặp khó khăn.

Thêm vào đó, trong lĩnh vực nông nghiệp, để nghiên cứu tạo ra một giống mới được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thẩm định, công nhận, ứng dụng vào sản xuất đại trà thường mất thời gian từ 7 năm trở lên, vì vậy kinh phí tạo ra một kết quả KHCN là khá lớn. Nếu được giao quyền sử dụng kết quả nghiên cứu đó thì số tiền nộp lại ngân sách cũng tương đối cao, dẫn đến hiệu quả sản xuất- kinh doanh các sản phẩm khoa học hình thành từ các kết quả nghiên cứu không cao.

Từ những hạn chế trên, bên cạnh việc đề nghị các bộ nghiên cứu, xem xét việc xác định giá trị kết quả KHCN một cách hợp lý, Viện Kinh tế kỹ thuật thuốc lá đề nghị các bộ sớm nghiên cứu, bổ sung loại hình doanh nghiệp KHCN trong Luật Doanh nghiệp, cùng với đó là các thông tư hướng dẫn xếp hạng doanh nghiệp KHCN, trong đó cần chú ý đến đặc thù của doanh nghiệp KHCN. Đồng thời, cần sớm ban hành thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định 96/2010/NĐ-CP để các viện có cơ sở xin đăng ký cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp KHCN.

Từ các kết quả đạt được trong giai đoạn 2007-2012, viện đã được Bộ Công Thương tặng Cờ thi đua xuất sắc các năm 2007, 2008, 2009, 2011 và Bằng khen năm 2010, 2012; Bộ KH&CN tặng cúp ISO năm 2008. Hàng năm, có trên 40 cá nhân của viện đạt danh hiệu Chiến sỹ thi đua cấp cơ sở, 10 người đạt danh hiệu Chiến sỹ thi đua cấp bộ và Bằng khen cấp bộ. Đặc biệt, trong giai đoạn trên, đã có 3 người được nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, 1 người đạt danh hiệu Chiến sỹ thi đua toàn quốc và 1 người đạt Huân chương Lao động hạng Ba.

Kim Chi


PHẢN HỒI