Ứng phó với “bom” hóa chất

07/04/2013 17:50:19

Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) Phùng Hà cho biết, thông tư “Quy định về kế hoạch và biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất trong lĩnh vực công nghiệp” của Bộ Công Thương sẽ sớm được ban hành và được xây dựng bao quát tất cả các hoạt động liên quan đến các khâu từ sản xuất, kinh doanh, lưu thông đến sử dụng hóa chất. Đây là việc làm cần thiết nhằm đưa Chỉ thị số 03/CT-TTg (ngày 5/3/2013) của Thủ tướng Chính phủ đi vào cuộc sống.

CôngThương - Chủ động phòng ngừa, ứng phó

 Hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng hóa chất ngày càng tăng, luôn kèm theo các nguy cơ xảy ra các sự cố đe dọa đến sức khỏe, tính mạng con người, an ninh xã hội và môi trường do công tác quản lý hóa chất ở các cấp, các ngành, các địa phương chưa được quan tâm đúng mức.

Để phòng ngừa, ứng phó có hiệu quả sự cố hóa chất độc hại trên phạm vi cả nước, tại Chỉ thị số 03/CT-TTg,  Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, cơ quan và UBND các tỉnh, thành phố phải tăng cường công tác phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất độc hại.

Theo đó công tác phòng ngừa, ứng phó được tập trung vào 4 nội dung: Hoàn thiện khung pháp lý; giám sát nghiêm việc thực hiện các quy chuẩn kỹ thuật; tăng cường kiểm tra việc cấp phép; ứng phó kịp thời khi có sự cố.

Cũng tại Chỉ thị số 03/CT-TTg, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các đơn vị có liên quan đẩy mạnh công tác thông tin, tuyền truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cộng đồng trong phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất, đặc biệt là việc quản lý an toàn trong sản xuất, kinh doanh và sử dụng hóa chất theo quy định của Luật Hóa chất.

 Bộ Công Thương cũng phải phải tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, rà soát việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sản xuất, kinh doanh và sử dụng hóa chất đối với các doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân liên quan; nghiên cứu sửa đổi, bổ sung, ban hành hoặc kiến nghị ban hành mới các văn bản về tăng cường quản lý các hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng hóa chất nhằm chủ độ phòng ngừa các sự cố hóa chất, cháy nổ xảy ra.

 Bộ Công Thương có nhiệm vụ xây dựng Chương trình quốc gia về phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất và an toàn hóa chất trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt.

Thủ tướng yêu cầu các tập đoàn, tổng công ty, các cơ sở hoạt động sản xuất, kinh doanh và sử dụng hóa chất phải chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về công tác an toàn trong sản xuất, kinh doanh và sử dụng hóa chất, nhất là hóa chất nguy hiểm; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nghiêm ngặt việc thực hiện các quy trình, quy chuẩn kỹ thuật trong sản xuất, kinh doanh và sử dụng hóa chất nhất là các hóa chất nguy hiểm...

Thủ tướng cũng yêu cầu Ủy ban Quốc gia Tìm kiếm cứu nạn có nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và các địa phương chỉ đạo, kiểm tra tình hình xây dựng các kế hoạch ứng phó, công tác huấn luyện, diễn tập, ứng phó sự cố hóa chất của các tỉnh, đặc biệt là các địa phương có các nhà máy sản xuất hóa chất lớn, có nhiều nguy cơ xảy ra sự cố hóa chất...

Quản lý từ gốc

Nhiều người chắc chưa quên vụ  nổ ngày 28/2/2013 tại nhà chờ Bến xe Cần Thơ. Trong vụ nổ này, chỉ vì hai hành khách thiếu hiểu biết về an toàn hóa chất, an toàn cháy nổ đã mua và đựng các loại hóa chất dễ gây cháy nổ (KClO3, bột than hoạt tính, lưu huỳnh, keo dán sắt) vào chung một túi ni lông khiến các hóa chất này tương tác với nhau gây cháy nổ và làm 3 người bị thương.

Tình trạng lơ là, mất cảnh giác với cháy nổ hóa chất còn thấy rất rõ ở cả các doanh nghiệp sản xuất đặc thù hàng ngày, hàng giờ phải sống chung với hóa chất độc hại. Hai vụ nổ hóa chất MEKP (Methyl ethyl ketone peroxide) nghiêm trọng xảy ra liên tiếp cách nhau chưa đầy một tháng tại Nhà máy Nhiệt điện Hải Phòng hồi giữa năm 2010 đã khiến 2 công nhân người nước ngoài và 2 công nhân Việt Nam, 5 người khác bị thương là một ví dụ rõ nét về tình trạng mất an toàn trong sử dụng hóa chất. Tương tự như vậy, do sơ xuất trong lúc lắp đặt hệ thống máng cào tại đường lò xây dựng cơ bản khu Nam Khe Tam, phường Quang Hanh thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên 86 (Tổng Công ty Đông Bắc), vụ nổ khí metan đã xảy ra vào ngày 2/7/2012 làm 4 công nhân tử vong tại chỗ.

 Theo điều tra của Bộ Tài nguyên và Môi trường, cả nước hiện có trên 1.100 điểm ô nhiễm môi trường do hóa chất bảo vệ thực vật (BVTV)  tồn lưu tại 38 tỉnh, thành cả nước trong đó khoảng 100 điểm ô nhiễm môi trường đặc biệt nghiêm trọng do hóa chất tồn lưu gây ra. Thuốc BVTV đòi hỏi một quy trình tiêu hủy rất khắt khe mới đảm bảo không còn tác hại với môi trường. Trong khi  đó hiện các cơ quan chức năng vẫn chưa đưa ra một quy trình tiêu hủy cụ thể.  Theo chương trình mục tiêu quốc gia về khắc phục ô nhiễm và cải thiện môi trường, đến năm 2015, các điểm ô nhiễm này phải được được xử lý xong.

 Để tránh rơi vào tình trạng “mất bò mới lo làm chuồng” theo ông Phùng Hà, Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công Thương), Cục Hóa chất đang phối hợp với các đơn vị liên quan để cụ thể hóa,̀ đưa các văn bản quy phạm pháp luật về an toàn cháy nổ, rò rỉ hóa chất đã có đi vào cuộc sống. Theo ông Phùng Hà cho biết, thông tư “Quy định về kế hoạch và biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất trong lĩnh vực công nghiệp” của Bộ Công Thương sẽ  nhanh chóng được ban hành. Thông tư này được xây dựng bao quát tất cả các hoạt động liên quan đến các khâu từ sản xuất, kinh doanh, lưu thông đến sử dụng hóa chất… Đặc biệt là các dự án đầu tư và cơ sở sản xuất, cất giữ và sử dụng hóa chất nguy hiểm với khối lượng tồn trữ lớn hóa chất lớn.

Theo đó, Sở Công Thương các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là cơ quan xác nhận biện pháp phòng ngừa, ứng phó cho các dự án và cơ sở hóa chất trên địa bàn. Tuy nhiên, cơ quan chức năng sẽ kiểm tra thực tế tại dự án, cơ sở hóa chất để xem xét, đánh giá và xác nhận biện pháp.

Để các quy định về an toàn cháy nổ, rò rỉ hóa chất được thực thi nghiêm túc thì rất cần phải có chế tài mạnh nhằm xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Ðiều 18, Nghị định 90/2009/NÐ-CP của Chính phủ Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động hóa chất, mức xử phạt cho hành vi vi phạm quy định về xây dựng biện pháp phòng ngừa, kế hoạch phòng ngừa ứng phó sự cố hóa chất ở mức cao nhất mới chỉ là 40 triệu đồng. Trên thực tế, mức xử phạt này vẫn còn nhẹ và chưa có tính răn đe đối với các hành vi thiếu trách nhiệm dẫn tới cháy nổ, rò rỉ hóa chất, gây ra các thiệt hại lớn đối với sức khỏe, tính mạng người dân cũng như môi trường xung quanh. Bộ Công Thương đang chủ trì soạn thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động hóa chất, phân bón, vật liệu nổ công nghiệp theo hướng sẽ áp mức phạt cao hơn Nghị định 90/2009/NÐ-CP.

P.V


PHẢN HỒI