Giới phân tích nhận định, quyết định bán 403,3 tấn vàng (trị giá khoảng 13 tỷ USD) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cuối tuần qua nhằm tăng cường nguồn tài chính để cho các nước nghèo vay, không thể tạo ra những ảnh hưởng mạnh mẽ đối với thị trường vàng, trong thời điểm giá kim loại quý này hiện đang ở mức gần cao kỷ lục.

Nhiều nhà phân tích thuộc Morgan Stanley khẳng định, động thái của IMF không phải là sự “đe dọa” cụ thể đối với giá vàng hiện nay và ngân hàng này sẽ không thay đổi dự đoán giá vàng ở mức 1.000 USD/ounce vào năm 2010.Và đây quyết không phải là nguyên nhân của "cuộc chiến" giữa vàng và đồng USD.

Tạp chí “Tiền tệ và Thị trường” của Mỹ nhận định cuộc chiến này đã kết thúc, trong đó phần thắng thuộc về vàng. Theo tạp chí này và nhiều báo kinh tế khác của Mỹ, vàng đã tăng giá một cách bùng nổ và có thể lại bắt đầu một thời kỳ giữ giá ngắn hạn. Nay đã đến lúc các kế hoạch được soạn thảo kỹ lưỡng của Phố Wall và những người nắm quyền lực trong bóng tối của nền kinh tế toàn cầu có thể đang gỡ rối. Và đây cũng là cơ hội cuối cho những người đầu tư vào vàng “lên tàu” trước khi con tàu lợi nhuận vàng rời ga. Tuy nhiên, vàng không phải là hàng hóa duy nhất để đầu tư có triển vọng. USD đang trượt dốc và mọi hàng hóa được định giá bằng USD đều có thể đầu tư có lãi trong nhiều tháng tới. Nhiều động lực đang phối hợp để đẩy USD xuống thấp và các hàng hóa khác lên cao.

Một là Mỹ giảm giá USD. Bộ Tài chính Mỹ đang chạy đua in tiền với tốc độ khủng khiếp, đặt lên vai người Mỹ gánh nặng nợ nần đáng sợ. Theo Quỹ Peter G. Peterson, với số nợ 56.000 tỷ USD chưa trả, mỗi gia đình Mỹ mắc nợ 483.000 USD, gấp 10 lần thu nhập của một hộ gia đình trung bình trong một năm. Thâm hụt ngân sách năm nay của Mỹ sẽ lên tới 1,8 nghìn tỷ USD. Quỹ Peter G. Peterson ước tính thâm hụt này lớn đến mức thêm vào gánh nợ của Mỹ trung bình mỗi phút 3,4 triệu USD, mỗi giờ 200 triệu USD và mỗi ngày 5 tỷ USD. Tất cả số nợ này phải được trả bằng USD. Khi tạo ra quá nhiều USD, đồng tiền này sẽ mất đi giá trị và đó là lý do giải thích USD đã mất đi sự hỗ trợ và phải xuống giá. Nó đang mất dần vị trí là đồng tiền dự trữ toàn cầu.

Hai là khi chú Sam tiêu tiền như đốt ví trên lửa, các đối tác buôn bán của Mỹ như Trung Quốc, Nga, Trung Đông và trên khắp thế giới sẽ giành được thế thượng phong. Họ đã sẵn sàng đánh gục USD. Sự rời bỏ USD sẽ diễn ra không nhanh vì hàng nghìn tỷ USD đã được đầu tư cần được định vị lại nhưng một khi đã bắt đầu, tiến trình rời bỏ USD khó có thể ngừng lại. Tiến trình này đã bắt đầu ở Trung Quốc. Cheng Siwei, nhà hoạch định chính sách tiền tệ hàng đầu của Trung Quốc cho rằng các nhà lãnh đạo nước này thất vọng trước cơn lũ USD tràn ngập hệ thống ngân hàng. Ông nói nếu Mỹ cứ in tiền để mua trái phiếu, nó sẽ dẫn đến lạm phát nên Trung Quốc đang đa dạng hóa dự trữ ngoại tệ chống USD của mình bằng các đồng tiền như euro, yên và các đồng tiền khác.

Nga cũng đang nhảy lên con tàu. Tại cuộc họp của nhóm BRIC ( Braxin, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc) ở Yekaterinburg (Nga), 4 nước trong nhóm đã gợi ý chuyển dự trữ ngoại tệ của họ từ USD sang SDR (Quyền rút vốn đặc biệt của IMF). Mới đây, IMF đã thông báo khoảng 2 tỷ SDR đã được chuyển cho Nga, song Nga vẫn đứng sau Trung Quốc vì Trung Quốc thông báo có ý định mua 50 tỷ SDR từ IMF; Ấn Độ cũng sẽ mua SDR. Tuy SDR không có chức năng như đồng tiền dự trữ toàn cầu nhưng phối hợp trong rổ ngoại tệ mạnh, nó có thể tiến một bước lớn theo hướng này.

Liên hợp quốc (LHQ) là bên cuối cùng bước lên con tàu mà Trung Quốc đã khởi động. Hội nghị LHQ về thương mại và phát triển (UNCTAD) đã đổ lỗi cuộc khủng hoảng tài chính hiện nay cho USD và đề nghị thay thế USD bằng một đồng tiền mới sẽ được tạo ra. Đây là lần đầu tiên một thể chế đa phương lớn gợi ý đưa USD khỏi vị trí đồng tiền dự trữ ngoại tệ toàn cầu. Trong khi đó, Trung Quốc, Nga và các nước khác đang mua vàng với mọi giá. Đây là một phần trong kế hoạch của họ về lâu dài chuyển dự trữ ngoại tệ khỏi USD, nhưng họ cũng đặt sàn dưới của giá vàng và như vậy sẽ dễ dàng đẩy giá vàng lên.

Xét về yếu tố cung cầu, Trung Quốc hiện là nước sản xuất vàng lớn nhất thế giới sau khi vượt Nam Phi vào năm ngoái, và là một trong số ít các nước có sản lượng khai thác vàng liên tục tăng. Giới phân tích trên thị trường nhận định bất chấp giá vàng đang trên 1.000 USD/ounce,sức tiêu thụ của Trung Quốc trong 6 tháng cuối năm sẽ tiếp tục đà tăng hai chữ số.

Theo các chuyên gia, với tổng nguồn cung của các công ty khai thác vàng trên thế giới vào khoảng 100 tỷ USD/năm hiện nay, chỉ cần một sự quan tâm rất nhỏ của các nhà đầu tư cũng đủ để giá vàng tăng vọt. Thực tế này đã được phản ánh trên thị trường vàng hiện nay, nhất là khi có sự tham gia của nhân tố Trung Quốc – nước có lượng dự trữ ngoại tệ khổng lồ lên tới hơn 2.000 tỷ USD, một tiềm lực tài chính để kiểm soát thị trường vàng.

Trong khi, theo như Hội đồng vàng thế giới cho biết chỉ khoảng 0,5% tổng số quỹ toàn cầu đang quản lý hiện được đầu tư vào vàng và nếu tăng gấp đôi lên 1%, số vàng trong kho của các ngân hàng trung ương sẽ không đủ để đáp ứng mức tăng này theo nhu cầu. Đã thế, trong khủng hoảng một số nước thay đổi hệ thống dự trữ mới thay thế đồng USD. Nhưng trên thực tế ngân hàng các nước này âm thầm mua vàng để đa dạng hóa dự trữ ngoại tệ. Như vậy, vàng lên giá không chỉ bởi đồng USD mất sức hấp dẫn thì như chuyên gia Bill O'Neill tại Merrill Lynch cho rằng " vàng là điểm ngắm của mọi người".