Báo Công Thương Điện Tử

CôngThương - Thế nhưng, trong khi phương Tây còn "ỳ ạch" trong vũng lầy khủng hoảng, với nhiều nền kinh tế vẫn suy giảm trong quý II/2009, thì người ta đã chứng kiến những dấu hiệu phục hồi đang ló rạng đáng ngạc nhiên của các nền kinh tế châu Á. Trong đó, GDP của 4 nền kinh tế châu Á đang nổi như Trung Quốc, Inđônêxia, Hàn Quốc và Xingapo, tăng trưởng trung bình hàng năm hơn 10%. Thậm chí, những nước giàu hơn và bị ảnh hưởng từ khủng hoảng nặng nề hơn như Nhật Bản, mặc dù không đạt mức tăng trưởng như vậy, song cũng đã phục hồi nhanh hơn so với những nước ngang hàng ở phương Tây. Trong khi 4 nền kinh tế trên có thể tăng trưởng hơn 5% trong năm nay, thì GDP của nhóm G7 cũ ước tính giảm 3,5%. Nhiều chuyên gia kinh tế thế giới cho rằng hiện tượng này đã đến lúc đòi hỏi các chính trị gia cần nhìn nhận sức mạnh kinh tế đang trôi về phương Đông mà không gì có thể níu giữ và muốn tiến trình phục hồi được vững vàng, cần tìm ra các phương kế cân bằng lại nền kinh tế thế giới và châu Á phải đóng một vai trò đáng kể trong việc hình thành các chính sách.

Trải qua nhiều năm, hệ thống kinh tế và tài chính toàn cầu ngày càng liên kết với nhau, tuy rằng mối liên hệ chính là ở giữa 2 cực: phương Tây tiêu xài lớn và châu Á thích dành dụm. Người tiêu thụ phương Tây là khách hàng chính mua hàng xuất khẩu rẻ tiền của châu Á và điều này đã giúp các chính phủ châu Á tích lũy hàng ngàn tỷ USD trong kho dự trữ ngoại tệ của họ. Ngoài ra, phương Tây cũng vay mượn rất nhiều của châu Á. Và khi bong bóng tài sản tại Mỹ nổ tung năm 2008, người dân phương Tây cắt giảm tiêu thụ, điều đó đã tác hại nặng nề đối với châu Á.

Ông Nicholas Kwan- kinh tế gia về châu Á của ngân hàng Standard Chartered (Anh)- cho rằng, các nước G-20 cần giải quyết sự mất cân bằng trên vì đây chính là một trong những nhân tố phức tạp dẫn tới khủng hoảng. Ông Kwan nói: “Chúng ta đều biết rằng cơn khủng hoảng bắt đầu không phải là do vấn đề của riêng một nước nào. Chúng ta cần nghĩ một điều gì đó có thể tạo một nền kinh tế cân bằng hơn trên toàn thế giới, có thể là phương Tây sẽ cần phải tiết kiệm nhiều hơn song là tiết kiệm theo cách không gây tổn hại cho mức cầu nhiều quá”.Ông Kwan cho rằng, châu Á vẫn còn chưa vững vàng cho dù những dấu hiệu phục hồi đã ló dạng.

Trong Diễn đàn Kinh tế Thế giới mới đây tại Trung Quốc, đại diện Bộ Tài chính Mỹ tại Trung Quốc David Dollar nói rằng, cả phương Tây lẫn phương Đông đều cần có những cải tổ. Ông Dollar cho biết: “Mỹ sẽ không còn một nguồn chính về mức cầu như từ một thập niên trước đây nên điều quan trọng hiện nay là những nền kinh tế có mức thặng dư lớn trong giai đoạn gần đây. Trung Quốc, Nhật Bản và Đức trước hết cần phải kích thích thêm mức cầu nội địa và tiêu thụ nhiều hơn”. Và, những nước khác trong khu vực vẫn còn phải vượt qua những chặng đường dài.

Ông Muhammad Lutfi, Chủ tịch Ủy ban Điều hợp đầu tư của Inđônêxia - một thành viên của G20 nói rằng, quốc gia Đông Nam Á này bị cầm chân bởi số người nghèo trong nước quá lớn. Thái độ do dự trong tiêu thụ của người châu Á bắt nguồn từ chuyện thiếu những mạng lưới an toàn trong xã hội, nghĩa là người dân không có đủ chọn lựa về săn sóc y tế, hưu trí và giáo dục.

Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp tại châu Á cũng như nhiều nơi khác nói rằng, cuộc khủng hoảng đã di chuyển quyền lực kinh tế về phía châu Á. Nhiều người cho rằng, khu vực này, nhất là Trung Quốc, cần có tiếng nói lớn hơn trong việc thiết lập những khuôn thước cho tương lai. Cũng như nhiều nền kinh tế đang phát triển khác như Ấn Độ và Braxin, chính phủ các nước châu Á đòi hỏi họ phải được góp ý nhiều hơn trong những tổ chức đa phương như Ngân hàng thế giới.

Frederic Neumann, nhà kinh tế kỳ cựu châu Á tại HSBC Hongkong, nói rằng, động lực cơ bản đằng sau sự phục hồi mạnh của châu Á về mặt tâm lý hơn kinh tế. Khu vực này vẫn duy trì được lòng tin ở mức cao trong tương lai hơn là phương Tây. Có một cảm giác bao trùm trong những người dân ở khu vực này rằng cuộc khủng hoảng tài chính cơ bản là vấn đề của phương Tây, và trong khi vẫn phải đương đầu với những thách thức thực sự, châu Á sẽ nhanh chóng trở lại những ngày phát triển trước đây.

Với khoảng cách tăng trưởng giữa các nước châu Á đang nổi và thế giới phát triển trong năm nay có thể ở mức kỷ lục 9 điểm phần trăm, các nhà lãnh đạo Trung Quốc cảnh báo Mỹ về chính sách tiền tệ lỏng lẻo, trong khi Washington đã thôi lên án Bắc Kinh về việc phá giá đồng nhân dân tệ. Tuy nhiên, sẽ là sai lầm lớn nếu sự phục hồi của châu Á khiến các chính trị gia chủ quan cho rằng không cần thiết phải điều chỉnh chính sách ngoại hối hay thực hiện những cải cách cơ cấu để thúc đẩy tiêu dùng. Điều quan trọng là châu Á cần đảm bảo sự trỗi dậy lần này không theo sau bởi nguy cơ suy thoái khác.

Để châu Á “vững” trên con đường phục hồi, nhiều chuyên gia khẳng định thị trường khu vực sẽ là chỗ dựa vững chắc nhất. Akira Kojima, thành viên cấp cao của Trung tâm nghiên cứu kinh tế Nhật Bản, nhận định: “Về dài hạn, dần dần Trung Quốc và khu vực châu Á có thể trở thành một động cơ cho tăng trưởng toàn cầu, không phụ thuộc vào cỗ máy xuất khẩu”.