Thị trường thế giới trầm lắng

Ông Phạm Văn Bảy, Phó Chủ tịch VFA, cho biết từ đầu năm đến nay, tình hình xuất khẩu khá trầm lắng, không còn nhộn nhịp như những tháng cuối năm 2009. Giá gạo trên thế giới đang giảm, hiện chỉ còn 440 USD- 450 USD/tấn loại 5% tấm.

Không để giá lúa xuống dưới 4.000 đồng/kg Theo VFA, nếu giá lúa xuống dưới 4.000 đồng/kg, VFA sẽ can thiệp và buộc các doanh nghiệp thành viên phải thu mua lúa gạo tạm trữ với giá 4.300 đồng- 4.400 đồng/kg (với điều kiện lúa phải đạt tiêu chuẩn xuất khẩu). Trên mặt bằng giá này, thương lái sẽ mua lúa tận ruộng với giá không dưới 4.000 đồng/kg.

Thị trường gạo nhiều tiềm năng như châu Phi hiện cũng không có giao dịch, các hợp đồng đã ký cũng không thực hiện do các nước ở châu lục này đang chờ giá giảm thêm. Cộng vào đó, các nước ở châu Phi đang gặp khó khăn về tài chính. Cá biệt, Iraq đang đấu thầu mua 120.000 tấn gạo nhưng doanh nghiệp VN gần như không có khả năng thắng thầu.

Các thị trường xuất khẩu lớn còn lại của VN như Ấn Độ, Indonesia cũng không mấy sáng sủa. Đến nay, thông tin về việc Ấn Độ sẽ nhập khẩu gạo với số lượng lớn cũng chưa thấy thực hiện. Trong khi đó, Ấn Độ đang tồn kho đến 24,3 triệu tấn gạo. Năm nay, nông nghiệp Indonesia gặp khó khăn do thời tiết xấu nhưng vẫn chưa thấy họ có ý định nhập khẩu gạo vì nước này đang tồn kho lên đến 1,2 triệu tấn.

Bên cạnh đó, thị trường gạo cấp thấp của VN đang phải cạnh tranh với gạo giá rẻ của Afghanistan, Myanmar. Gạo giá rẻ của Myanmar hiện chỉ có 330 USD- 340 USD/tấn, rẻ hơn cả trăm USD so với gạo cấp thấp của VN.

Giá lúa trong nước sẽ giảm

Theo VFA, tính đến ngày 31-1, hợp đồng xuất khẩu gạo của các doanh nghiệp đã ký là 2,371 triệu tấn, giảm 18,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, đến nay VN mới xuất được hơn 350.000 tấn. Điều này cho thấy tình hình xuất gạo đầu năm 2010 đang gặp khó khăn, nguy cơ thừa lúa gạo trong nước sẽ tăng lên nhiều trong vài tháng tới khi các vụ mùa bắt đầu thu hoạch.
 
Tính đến ngày 31-1, lượng gạo tồn kho của các doanh nghiệp trong nước là 1,2 triệu tấn. Trong tháng 3 tới, khi vụ đông xuân thu hoạch rộ sẽ có thêm 3 triệu tấn gạo. Sau đó, vụ hè thu sẽ có thêm 2 triệu tấn gạo, vụ thu đông thêm 500.000 tấn gạo. Ngoài ra, VN còn phải tiếp nhận trên 1 triệu tấn gạo từ Campuchia tràn sang. Trong khi đó, kho chứa gạo có nhiều khả năng sẽ quá tải. Vì vậy, nếu doanh nghiệp xuất khẩu không thu mua lúa gạo, thương lái sẽ ép giá nông dân. 

Hiện nay, cân đối giữa giá lúa trong nước với giá gạo thế giới, doanh nghiệp xuất khẩu có thể bị lỗ. Từ lý do trên, doanh nghiệp xuất khẩu không mặn mà đến việc thu mua lúa gạo trong dân, làm cho giá lúa rớt liên tục. Giá lúa tại các tỉnh ĐBSCL đã giảm còn 4.300 đồng- 4.400 đồng/kg (giá vào cuối năm 2009 có lúc tăng lên 5.500 đồng- 6.000 đồng/kg). Dự báo, giá lúa sẽ còn giảm mạnh trong tháng tới khi vụ đông xuân thu hoạch rộ.